Rite Fetare

Shërbimet fetare celebrohen sipas ritit bizantin. Gjuhët liturgjike në përdorim janë arbërishtja, greqishtja dhe italishtja..

Në ceremoninë e martesës është tërheqës kurorëzimi i çiftit të ri. Për të nënvizuar pazgjidhshmërinë e lidhjes së përfunduar, prifti thyen gotën në të cilën çifti ka pirë verën.

Të shumta janë procesionet që zhvillohen nëpër udhët e katundit  në festat e ndryshme: Shën Josifi (19 mars), Zoja e Luleve (të dielën e fundit të majit), Kurmi i Krishtit (të dielën e dytë pas Rrëshajëve), Shën Antoni (13 qershor), Zemra e Shejtë (të dielën e fundit të qershorit), Zoja e Karmnit (16 korrik), Zoja e Papërlyer (8 dhjetor), Shenjtërit Kozmai e Damjani (27 shtator, të dielën e dytë të nëntorit dhe, në formë të zvogëluar, të dielën e tretë të nëntorit).

Deri para pak dhjetëvjetëshash në javën pas Kurmit të Krishtit në çdo mëngjes zhvillohej një procesion e lagjeve me Sakramentin e Tërëshenjtë.

Veçanërisht ngashëryes eshtë procesioni i së Premtes së madhe me statujat e Krishtit të vdekur dhe të Zojës së pikëlluar.

Për tri mbrëmje në të parat ditë e shtatorit ndizen në gjitonitë flakadanët për nder të Zojës së Petorutit (S. Sosti).

Nga provinca e tërë pelegrinë me mijëra vërshojnë në Shenjtëroren në ditët e festës së shtatorit, për të dëshmuar një besim të thjeshtë dhe të sinqertë.

Në të trija mbrëmjet para festës së nentorit me dritën e pishtarëve zhvillohet një procesion i gëzuar nga shfaqjet e një kali prej brume letre.

Ditën e Ujërave të bekuara pas meshës së madhe besimtarët venë në procesion  në përroin Sabatin, pak përtej urës së re, për të kujtuar me zhytjen e trefishtë të kryqit në ujë Pagëzimin e Krishtit në lumin Jordan.

Të vdekurit përkujtohen të shtunën para së enjtes së majme. Gjatë udhës nga kisha për bekimin e varreve këndohet Vjen e shtunëza menat, kurse në nëntëditoren këndohet Miserikordje, Zot, Miserikordje, psalmi 50 në parafrazën e Varibobës. Në kto ditë djemt sillen derë më derë  duke kërkuar dhurata të vogla, për kujtim të të vdekurve, me thirrjen Ndële, Zot.

Më parë, në fillim të Kreshmës përgatitej një personifikim i kësaj, një kukull prej stofi (Kreshmesha),  me një patate për krye, ku nguleshin shtatë penda, një për çdo javë pendese dhe çdo javë, deri në Pashkët, nxirej një.

Në mëngjesin e së shtunës së madhe, kur gjatë mbrëmjesores lajmërohet ngjallja e Krishtit, zgjidhen kambanat dhe fëmijët çajnë vezët e Pashkëve.

Flakadani që me kohën ka marrë përmasa çdo vit më të mëdha është ai që mbetet i ndezur për të tërë natën e së shtunës së madhe para kishës së famullisë. Rreth mesnatës celebrohet riti i ujit të pafjalë. Në heshtje një procesion arrin në përroin Sabatin, mbush ujë e pastaj kalon për udhët e katundit duke kënduar himnin bizantin Hristòs anèsti (Krishti u ngjall).

Pas tingëllimit të kambanave, me të parën dritë e agut, para kishës së famullisë  bekohet zjarri, simbol i Krishtit, drite jetëdhënëse, e pas leximit të Ungjillit të Ngjalljes (Marku, XVI, 1-8) zhvillohet një ceremoni e përplotë me simbolizëm fetar. Celebruesi, duke thënë për tri herë fjalët e psalmit 23 (“Hapni, o princër, dyert e tuaja. Ngrihuni, dyert e lashta, dhe hyftë Mbreti i lavdisë!”) trokëllin me kryqin heshtor në derën e kishës. Nga brenda i përgjigjet një lektor: “Kush është ky Mbret i lavdisë?”. Kur celebruesi shpall: “Zoti i ushtrive është Mbreti i lavdisë!”, hapen dyert e kishës, simbol e jetës së re që i jepet njerëzimit të çliruar nga Krishti, nënshtruesi i vdekjes. Duke kënduar himne, vargani i paraprirë nga Kryqi hyn në kishë për shërbesat fetare të mëngjesit të Pashkëve.

Rito del matrimonio - incoronazione	Rito del matrimonio	Processione del 27 settembre	Epifania - benedizione dell'acqua
Lapide cappella fam. Rocco	Commemorazione dei defunti	Commemorazione dei defunti	Domenica delle Palme
Domenica delle Palme	Processione del Venerdì Santo	Sabato Santo - falò

foto C. Sposato e R. Baffa